Ёнғин хавфсизлиги муаммолари бўйича илмий-текшириш маркази

 

YXM1

 Ўзбекистон Республикаси ИИВ ЁХОТМ Илмий текшириш Марказ бошлиғи -Вакант

ИТМ Ўзбекистон Республикаси ИИВ ЁХОТМнинг таркибий қисми бўлиб, фаолияти Мактаб профессор-ўқитувчилар таркиби ҳамда курсантларини фаол тарзда ёнғин хавфсизлиги соҳасидаги долзарб бўлган, аниқ белгиланган илмий-тадқиқот ва тажриба-конструкторлик масалаларини ҳал қилишга қаратилган.

Хозирги кунда ИТМда бир нафар физика-математика фанлари номзоди ва бир қатор ёш ходимлар фаолият кўрсатиб келмоқда. Булар,

Мавлонбек Ражаббаевич Досчанов – Маълумоти олий, Марказ илмий ходими, лейтенант. Ҳозирги кунда Тошкент тўқимачилик ва енгил саноат институти “Экология ва меҳнат муҳофазаси” кафедраси профессори, Академик О.Қ.Қудратов билан ҳамкорликда “Тўқимачилик материалларини ёнғин хавфсизлигини таъминлашда нанотехнологиялардан фойдаланиш” мавзусидаги докторлик диссертацияси бўйича илмий-тадқиқот изланишларини олиб бормоқда. Унинг 10 дан ортиқ илмий ва оммобоп мақолалари республикамизнинг бир қатор журналларида, илмий тўпламларида, ўтказилган конференция материалларида чоп этилган.

Мухиддинжон Расулжонович Олимов – Маьлумоти олий, катта сержант, Марказ илмий ходими лавозимида фаолият юритиб, хозирда илмий мақолалари ва тезислари сони 10 га яқин. Тошкент кимё технологиялари институти профессор-ўқитувчилари билан ҳамкорликда “Маҳаллий хом-ашёлар асосида самарали компазицион иссиқлик сақловчи материаллар олиш” мавзусида докторлик диссертациясини шакллантириб келмоқда.

Бахтиёр Хамидович Тожибоев – Маьлумоти олий, магистр, Маркази илмий ходими катта сержант. Ҳозиргу кунда Ўзбекистон Миллий университет кимё факултети “Умумий, ноорганика ва аналитик кимё” кафедраси ўқитувчиси кимё фанлари доктори З.А.Сманова билан ҳамкорликда “Полимер материалларини ёнишидан ажралган газларни экспрес аниқлаш ва нейтраллаш методини ишлаб чиқиш” мавзусидаги докторлик диссертацияси бўйича илмий изланишлар олиб бормоқда. Унинг 10 дан ортиқ илмий ва оммобоп мақолалари республикамизнинг бир қатор журналларида, илмий тўпламларида, ўтказилган конференция материалларида чоп этилган.

  1. Илмий-текшириш маркази тарихи:

ИТМда турли йиллар мобайнида қуйидаги раҳбар ва илмий ходимлар фаолият кўрсатган:

  • М.Х.Усмонов (физика-математика фанлари номзоди, доцент, истефодаги полковник);
  • И.И.Исмоилов (кимё фанлари доктори, профессор);
  • Ш.А.Атабаев (физика-математика фанлари номзоди истефодаги подполковник);
  • А.А.Сулеймонов (техника фанлари номзоди истефодаги подполковник);
  • Ш.Э.Қурбанбаев (кимё фанлари номзоди, олий мактаб Катта илмий ходимлар-изланувчилар институти талабаси, майор).

1A«СОГДА»-1А Экрани

1B«Согда»-1В Экрани

SOGDAХаракатланувчи «СОГДА»

2A«Согда»-2А Экрани            

3«согда»-3 Экрани          

4«Согда» – 4 Экрани

 Илмий-текшириш мaркaзи ходимлaри Ўзбекистон Фaнлaр Aкaдемияси Илмий-текшириш институти вa Республикaмиздaги Олий ўқув юртлaри профессор-ўқитувчилaри билaн биргaликдa янги полимер вa композицион қурилиш мaтериaллaрининг ёнғин хaвфсизлиги дaрaжaсини ошириш вa улaрнинг ёнғингa бaрдошлик дaрaжaсини aниқлaш бўйичa турли тaдқиқотлaр олиб бормоқдa. Илмий-тaқиқотлaрнинг aмaлиётгa тaдбиқ этилиши меъёрий aктлaр лойиҳaлaри, ўқув-методик мaтериaллaр, услубий тaвсиялaр, ёнғин xaвфсизлиги қоидaлaри, қурилиш меъёрий қоидaлaри вa шaҳaрсозлик норма қоидaлaри шaклидa ўз aксини топгaн. Илмий-мaркaз асосчиси, ихтирочи, истефодаги полковник М.Х.Усмоновнинг ёнғиндaн ҳимояловчи «Согдa» экрaнлaри бутун дунёдa мaшҳур. Унинг ушбу ихтироси учун Ўзбекистондaн қолаверса, Россия, Укрaинa, Белоруссия, Қозоғистон, Фрaнция, Aнглия, Гермaния, Итaлия, Aвстрaлия вa бошқa кўплaб мaмлaкaтлaрдaн пaтентлaр олингaн.

  1. Илмий-текшириш марказининг бошқа ташкилотлар ва илмий муассасалар билан ҳамкорлиги.

            ИТМ қуйидаги ташкилотлар ва илмий муассасалар билан ҳамкорлик қилади:

- ўзбекистон Республикаси ИИВ Ёнғин хавфсизлиги Бош бошқармасининг Ёнғин-техник лабораторияси;

- “Ўзбектемирйўллари” Давлат темирйўллар акционерлик компанияси;

- “Ўзбекнефтегаз” Миллий холдинг компанияси;

- ўзбекистон Республикаси Фанлар Академияси илмий-текшириш институтлари;

- Ўзбекистон Миллий Университетининг кимё факультети;

- Тошкент Кимё-технологиялари институти;

- Тошкент техника университети;

- Тошкент Тўқимачилик ва енгил саноат институти;

- ўзбекистон Республикаси Миллий Университети қошидаги полимерлар кимё-физика илмий тадкикот маркази;

- ўзбекистон Республикаси Олий ва ўрта махсус таълим вазирлиги Тошкент  Архитектура қурилиш институти;

- ўзбекистон Республикаси Фанлар Академияси Умумий ва ноорганик кимё институти;

- ўзбекистон Республикаси Тошкент шаҳар “RAXNАMO” МЧЖ;

- ЎзР ФА Ион-плазма ва лазер технологиялари институти;

- “YONG’IN-TEX” МЧЖ;

- Тошкент техника Университети “Фан ва тараққиёт” ДУК;

- Навоий, Қашқадарё, Бухоро, Самарқанд, Наманган ва Андижон вилоятлар ЁХБ ИББ

- АООТ “Тошқурилишматериаллари ЛИТИ”;

- Ўзбекистон Республикаси Соғлиқни сақлаш вазирлиги Тошкент врачлар малакасини ошириш институти;

- “Navoiyazot” МЧЖ;

- Ўзбекистон Республикаси ФА Иссиқлик физикаси илмий текшириш институти;

- Ўзбекистон Республикаси Миллий Университети;

- Ўзбекистон Республикаси ФА электроника институти.

III. Илмий-текшириш маркази ходимлари иштирокида турдош Олий таълим муассасалари билан ҳамкорликда фундаментал ва амалий-тадқиқотлар йўналиши бўйича олиб борилаётган тадқиқотлар лойиҳалари (Давлат грантлари).

ИТМ илмий ходимлари томонидан Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси ҳузуридаги Фан ва технологияларни ривожлантиришни мувофиқлаштириш қўмитасининг қуйида келтирилган мавзулардаги амалий тадқиқотлар лойиҳалари (Давлат грантлари) устида Ўзбекистон Республикаси Фанлар академияси Полимерлар кимёси ва физикаси институти, Тошкент архитектура ва қурилиш институти, Тошкент давлат техника университети ва республикамизнинг бошқа нуфузли ўқув даргоҳлари ва илмий-текшириш институтлари билан яқиндан ҳамкорликда илмий изланишлар олиб борилган ва ҳозирда давом эттирилмоқда:

  1. «Микрокристаллик целлюлоза асосида қийин ёнувчан экологик хавфсиз материаллар яратиш» (Амалий тадқиқотлар лойиҳаси. 2009-2011 йиллар).
  2. «Қийин ёнувчан ёғоч қириндили плиталар ишлаб чиқаришнинг экологик хавфсиз технологияси» (Амалий тадқиқотлар лойиҳаси. 2012-2014 йиллар).
  3. «Тўқимачилик материалларини модификациялаш учун янги олигомер ва полимер антипиренларни яратишни назарий асосларини ишлаб чиқиш» (Фундаментал тадқиқотлар лойиҳаси. 2012-2016 йиллар).
  4. «Саноат чиқиндилари асосида олинган ресурстежамкор антипиренлар билан ишлов берилган оловбардош қурилиш материалларни яратиш ва тадқиқ этиш» (Амалий тадқиқотлар лойиҳаси. 2015-2017 йиллар).
  5. «Маҳаллий хом ашёлар асосида қийин ёнувчан ёғоч қириндили плиталар ишлаб чиқариш технологиясини ишлаб чиқиш ва татбиқ этиш» (Инновацион лойиҳа).

2009 йилдан Ўзбекистон Миллий университети қошидаги Полимерлар кимёси илмий-текшириш маркази ва Тошкент тўқимачлик ва енгил саноат институти билан ҳамкорликда олиб борилган «Микрокристаллик целлюлоза асосида қийин ёнувчан экологик хавфсиз материаллар яратиш» мавзусидаги изланишлар натижасида маҳаллий хом-ашёлардан микрокристаллик целлюлоза асосида қийин ёнувчан экологик хавфсиз (ДСП) материаллари яратилиб, тадқиқот лойиҳаси устида олиб борилган ишлар 2011 йилнинг декабр ойида муваффақиятли якунига етказилди. Тажриба синов ишлари Тошкент шаҳри Сергели туманида жойлашган «MERIDIAN-OSIYO» МЧЖда олиб борилди.

2012 йилдан Ўзбекистон Миллий университети қошидаги Полимерлар кимёси илмий-текшириш маркази билан ҳамкорликда олиб борилган «Қийин ёнувчан ёғоч қириндили плиталар ишлаб чиқаришнинг экологик хавфсиз технологияси» мавзусидаги илмий изланишлар натижасида маҳаллий хом-ашёлардан қийин ёнувчан ёғоч қипиқ плиталари (ДСП) намуналари олинган. Ўзбекистон Республикаси Интелектуал мулк агентлиги томонидан ихтиро учун «Қийин ёнувчан ёғоч парахали плиталарни ишлаб чиқариш учун пресс-компазиция» IAP 05084-рақамли патент олинган. Ушбу тадқиқот лойиҳаси устида ишлар 2014 йилнинг ноябрь ойида муваффақиятли якунига етказилган.

Ундан ташқари, Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси ҳузуридаги Фан ва технологияларни ривожлантиришни мувофиқлаштириш қўмитасининг 2012-2016 йилларга мўлжалланган фундаментал тадқиқотлар илмий-техника дастурига киритилган ва 2012 йилда Тошкент давлат техника университети билан ҳамкорликда «Тўқимачилик материалларини модификациялаш учун янги олигомер ва полимер антипиренларни яратишни назарий асосларини ишлаб чиқиш» мавзусида бошланган фундаментал тадқиқот лойиҳаси бўйича олиб борилаётган илмий изланишлар натижасида тўқимачилик материалларининг оловбардошлигини оширишда фойдаланиладиган янги турдаги олигомер ва полимер тузилишга эга бўлган антипиренлар синтез қилинди. Ушбу антипиренларни синтез қилиш жараёнларининг кинетикаси ва механизмлари ўрганилди ва янги илмий натижаларга эришилди.

Шунингдек, Ўзбекистон Республикаси ФА Ион-плазма ва лазер технологиялари институти билан ҳамкорликда «Маҳаллий минерал хом-ашё – юқори дисперсли вермикулит асосида белгиланган хоссаларга эга бўлувчи янги турдаги материаллар олишнинг замонавий технологиясини яратиш» лойиҳаси бўйича ҳам илмий-тадқиқот ишлари олиб борилмоқда.

Ушбу илмий лойиҳалар бўйича илмий-тадқиқот ва изланишлар Олий мактабнинг Ёнғин хавфсизлиги муаммолари бўйича Илмий-текшириш маркази лабораториясидаги Давлат стандартлари талаблари асосида яратилган лаборатория ускуналарида ва республикамизнинг нуфузли илмий марказларидаги замонавий лабораторияларида амалга оширилмоқда.

Олиб борилган илмий-тадқиқот ишлари натижалари бўйича 30 дан ортиқ илмий мақолалар, маъруза тезислари халқаро ва республика миқёсидаги илмий журналлар ва анжуманлар тўпламларида эълон қилинди. Шунингдек, ушбу даврда режага асосан 3 та монография тайёрланиб, чоп этилди. Йил якунлари бўйича ҳар йили Давлат грантлари бўйича йиллик ҳисоботлар Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси ҳузуридаги Фан ва технологияларни ривожлантиришни мувофиқлаштириш қўмитасига ўз вақтида тақдим этиб келинмоқда. Давлат грантлари бўйича 2012, 2013 ва 2014 йилларда бажарилган илмий-тадқиқот ишлари ҳисоботлари Фан ва технологияларни ривожлантиришни мувофиқлаштириш қўмитасининг эксперт гуруҳи томонидан муваффақиятли бажарилган деб топилган.

  1. IV. Илмий-тадқиқот ишларининг натижалари, ихтиролар.

Илмий-текшириш мaркaзи ходимлaри Ўзбекистон Фaнлaр Aкaдемияси Илмий-текшириш институти вa Республикaмиздaги Олий ўқув юртлaри профессор-ўқитувчилaри билaн биргaликдa янги полимер вa композицион қурилиш мaтериaллaрининг ёнғин хaвфсизлиги дaрaжaсини ошириш вa улaрнинг ёнғингa бaрдошлик дaрaжaсини aниқлaш бўйичa турли тaдқиқотлaр олиб бормоқдa. Илмий-тaқиқотлaрнинг aмaлиётгa тaдбиқ этилиши меъёрий aктлaр лойиҳaлaри, ўқув-методик мaтериaллaр, услубий тaвсиялaр, ёнғин xaвфсизлиги қоидaлaри, қурилиш меъёрий қоидaлaри вa шaҳaрсозлик норма қоидaлaри шaклидa ўз aксини топгaн. Илмий-мaркaз асосчиси, ихтирочи, истефодаги полковник М.Х.Усмоновнинг ёнғиндaн ҳимояловчи «Согдa» экрaнлaри бутун дунёдa мaшҳур. Унинг ушбу ихтироси учун Ўзбекистондaн қолаверса, Россия, Укрaинa, Белоруссия, Қозоғистон, Фрaнция, Aнглия, Гермaния, Итaлия, Aвстрaлия вa бошқa кўплaб мaмлaкaтлaрдaн пaтентлaр олингaн.

Шунигдек, марказда ёнғин–техник анжомларнинг янги турларини ишлаб чиқиш бўйича «YONG’IN-TEX» МЧЖ билан ҳамкорлик йўлга қўйилган. Натижада иссиқликдан ҳимоя экранларининг турли хил модификациялари, дистанцион бошқариш йўли билан резервуарларни кўпик билан ўчириш қурилмалари, елпинма пуркагичлар ва сув сарфи 20л/с га тенг бўлган лафет дастаклари ва бошқа техник анжомлар ишлаб чиқилди.

D1 D7 D3 D4
D5 D6 D7

Илмий-текшириш мaркaзи томонидан олинган патентлар

  1. V. Илмий-текшириш марказида меъёр ижодкорлиги.

Илмий-текшириш маркази республикамизда фаолият кўрсатаётган манфаатдор ташкилотлар билан ҳамкорликда ёнғин хавфсизлиги соҳасига тааллуқли бўлган норматив ҳужжатларни ишлаб чиқиш борасида ҳам фаолият олиб бормоқда.

Жумладан:

- “Нефтни қайта ишлаш ва газ конденсати ишлаб чиқариш корхоналарида меҳнат муҳофазаси ва ёнғин хавфсизлиги қоидалари”;

- “Ташқи қурилмаларнинг ёнғиндан хавфлилик даражасини аниқлаш норматив базаси”;

- “Ўзбекистон хаво йўллари” миллий авиациясининг ёнғин хавфсизлигини таъминлаш бўйича қоидалари;

- “Халқ хўжалигининг турли объектларида пайвандлаш ишларини олиб борилиши учун ёнғин хавфсизлик қоидалари”;

- “Нефт базалари учун ёнғин хавфсизлик қоидалари”

- “Аҳоли яшаш ва жамоат биноларида қурилиш-лойиҳалаштиришнинг ёнғинга қарши меъёрлари” тўплами;

- “Саноат бинолари учун ёнғин хавфсизлиги қоидалари тўплами”;

- ШНК 2.04.09-07 “Пожарная автоматика зданий и сооружений”;

- ППБ-2004 “Правила пожарной безопасности на нефтебазах”;

- ШНК 2.01.02-04 “Пожарная безопасность зданий и сооружений”;

- КМК “Автозаправочные станции. Требования пожарной безопасности”;

- “Антипирены: синтез, свойства и применение” номли монография;

- “Олигомерные антипирены для модифицирования полимерных и текстильных материалов” номли монография;

- “Модифицирующие антипирены текстильных волокон и материалов” номли монография;

- “Влияние термического воздействия на ограждающие конструкции: новые технологии экспертизы мест пожаров и теплозащиты” номли монография;

- “Инструкция по использованию лабораторных установок по определению показателей пожароопасности кабелей и проводов” номли қўлланма;

- “Модификация текстильных материалов олигомерными и полимерными антипиренами” номли қўлланмалар ишлаб чиқилган.

 VI. Илмий-текшириш маркази лабораторияси.

Марказда илмий ва амалий тажрибаларни амалга ошириш, модда ва материалларнинг ёнғин-техник таснифларини ўрганиш ва тажриба синов ишларини олиб бориш учун махсус лаборатория ташкил этилган. Марказ лабораториясида «Ўзстандарт» Агентлиги синовидан ўтказилган махсус сертификатларга эга бўлган 5 та қурилма мавжуд. Марказ моддий техник базасини янада мустаҳкамлаш мақсадида илмий ходимлар томонидан Давлат стандартлари асосида яна 7 та қурилма йиғилиб, сертификат олиш учун зарур ҳужжатлар тайёрланмоқда.

Илмий текшириш маркази лабораториясида ўтказилган тажрибалар натижасида олинган намуналар

NAMUNA1 Илмий текшириш маркази лабораториясида вермикулит асосида қайта ишланган ёғоч қириндили плита намуналари.
NAMUNA2 Илмий текшириш маркази лабораториясида гипс ва қавариқланувчи вермикулит асосида тайёрланган плита намуналари.
NAMUNA3 Илмий текшириш маркази лабораториясида тайёрланган қийин ёнувчи микрокристалли целилоза намуналари.
NAMUNA4 Илмий текшириш маркази лабораториясида вермекулит асосида тайёрланган сандвич панел намуналари.
NAMUNA5 Экологик тоза ва ёнғинга хавфсиз вермекулитли плита намуналари.

Телефон/Факс: 258-56-57; 258-76-84